روش و دادهها را از ادعا جدا کنید
برای ارزیابی یک نتیجه باید بدانید چگونه به دست آمده است. نوع مطالعه، منبع داده، روش نمونهگیری، تعداد نمونهها و معیار ارزیابی را پیدا کنید. دو پژوهش با نام روش مشابه ممکن است به دلیل دادهها و شرایط متفاوت، قابل مقایسهٔ مستقیم نباشند.
در پژوهش کمی، به تعریف متغیرها، گروه مقایسه، نحوهٔ تقسیم داده و شیوهٔ گزارش عدمقطعیت توجه کنید. میان ارتباط آماری و رابطهٔ علّی تفاوت وجود دارد؛ از یک همبستگی بهتنهایی نمیتوان نتیجه گرفت که تغییر یک عامل، علت تغییر عامل دیگر بوده است.
در پژوهش کیفی، شیوهٔ انتخاب مشارکتکنندگان، گردآوری داده، تحلیل و توضیح نقش پژوهشگر را بررسی کنید. هدف همیشه تعمیم آماری به همهٔ افراد نیست؛ گاهی شناخت دقیق تجربه یا زمینهٔ مشخص اهمیت دارد.
گزارشنشدن یک جزئیات با نامعتبر بودن قطعی پژوهش یکسان نیست؛ اما ارزیابی و تکرار آن بخش را دشوار میکند. نکتههای نامعلوم را بهعنوان محدودیت یادداشت کنید و برای روشنشدن، ضمیمهها و منابع روش را ببینید.
تمرین این درس
یک جدول سهستونی بسازید: «ادعای نویسنده»، «داده یا آزمون پشتیبان» و «شرط یا محدودیت». دستکم سه ادعای اصلی را در آن ثبت کنید.