آموزش رایگان Node.js در ویندوز؛ از نصب تا ساخت API

هدف این درس، رسیدن به یک نصب قابل شناسایی است: بدانید کدام نسخه اجرا می‌شود، فایل اجرایی از کجا آمده و npm چگونه فراخوانی می‌شود. نسخهٔ LTS نسخه‌ای با دورهٔ پشتیبانی بلندمدت است؛ این برچسب به معنی «بدون نیاز به به‌روزرسانی» نیست. مثال‌های دوره برای Node.js ۲۴ یا ۲۶ در شاخهٔ پشتیبانی‌شده و همراه آخرین اصلاحیهٔ مناسب طراحی شده‌اند. شمارهٔ ریزنسخه‌ها تغییر می‌کند؛ در زمان نصب، صفحهٔ رسمی و نیاز engines پروژه را معیار قرار دهید، نه تصویری که ماه‌ها پیش گرفته شده است.

پیش از نصب؛ وضعیت فعلی را ثبت کنید

Get-Command node -All -ErrorAction SilentlyContinue
Get-Command npm.cmd -All -ErrorAction SilentlyContinue
where.exe node

اگر Node قبلاً نصب شده، مسیرها را یادداشت کنید و نخست نسخهٔ موجود را بررسی کنید. چند خروجی از where.exe node می‌تواند نشانهٔ چند نصب یا ترتیب PATH باشد؛ به معنی مجازبودن حذف همهٔ پوشه‌ها نیست. روی رایانهٔ کاری یا دانشگاهی، محدودیت مدیر سیستم را رعایت کنید. این دوره مسیر اصلی سادهٔ نصب MSI را نشان می‌دهد؛ اگر پیش‌تر از مدیر نسخه استفاده کرده‌اید، همان روش را آگاهانه ادامه دهید و نصب دوم را بدون بررسی روی آن قرار ندهید.

نصب اصلی از وب‌سایت رسمی

صفحهٔ رسمی https://nodejs.org/en/download را باز کنید، Windows، شاخهٔ LTS و معماری مناسب را انتخاب کنید و Windows Installer با پسوند msi را بگیرید. بستهٔ نصب رسمی معمولاً npm را هم در اختیار می‌گذارد. نام ناشر و منبع فایل را بررسی کنید؛ نتیجهٔ تبلیغاتی یا سایت دانلود واسطه جای منبع رسمی نیست. نصب‌کننده ممکن است برای نصب در مسیر سیستمی اجازهٔ مدیر بخواهد. فقط پس از شناخت فایل رسمی ادامه دهید؛ برای اجرای روزمرهٔ پروژه، ترمینال مدیر لازم نیست.

در انتخاب اجزا، مؤلفه‌های Node، npm و افزودن مسیر لازم به PATH را حفظ کنید. اگر گزینهٔ ابزارهای اضافی برای ساخت ماژول‌های بومی پیشنهاد شد، برای پروژهٔ بدون وابستگی خارجی این دوره لازم نیست صرفاً از روی عادت انتخابش کنید. پس از پایان نصب، ترمینال و اگر لازم بود VS Code باز را ببندید و دوباره باز کنید؛ برنامه‌ای که پیش از تغییر PATH اجرا شده، ممکن است محیط قبلی را نگه داشته باشد. خاموش‌کردن آنتی‌ویروس یا تغییر سراسری سیاست اجرای اسکریپت، مرحلهٔ این نصب نیست.

node --version
npm.cmd --version
node -p "process.execPath"
node -p "process.release.lts"

دو دستور اول باید شمارهٔ نسخه بدهند. عدد npm با عدد Node یکسان نیست و لازم نیست باشد. دستور سوم مسیر اجرایی و دستور چهارم، برای نسخهٔ LTS، نام شاخهٔ آن را نشان می‌دهد؛ در شاخهٔ غیر LTS ممکن است نتیجه undefined باشد. انتظار نداریم شمارهٔ دقیق خروجی همهٔ دانشجویان برابر باشد. باید نسخه در شاخهٔ مجاز پروژه باشد و مسیر با روشی که خودتان نصب کرده‌اید مطابقت داشته باشد. این اطلاعات را بدون نام کاربری شخصی برای گزارش مشکل خلاصه کنید.

سه خطای رایج را از هم جدا کنید

اگر node is not recognized یا عبارت مشابه دیدید، ابتدا ترمینال تازه باز کنید؛ سپس Get-Command و where.exe را اجرا کنید. نصب موفق در یک پوشه، به معنی در دسترس‌بودن فرمان در PATH همهٔ نشست‌ها نیست. اگر نسخه با نصب تازه فرق داشت، مسیر process.execPath را با فهرست where.exe مقایسه کنید. مسیرهای PATH را تصادفی حذف یا جابه‌جا نکنید؛ مشخص کنید کدام نصب باید فعال باشد و اصلاح را از نصب‌کننده یا مدیر نسخهٔ مربوط انجام دهید.

اگر در PowerShell، npm.ps1 با پیام ممنوع‌بودن اجرای اسکریپت متوقف شد ولی node کار می‌کرد، npm.cmd --version را امتحان کنید. فراخوانی صریح npm.cmd فایل فرمان ویندوز را انتخاب می‌کند و نیازی به تغییر سراسری Execution Policy ندارد. در دستورهای این دوره، npm.cmd در PowerShell همین ابهام را کم می‌کند. روی دستگاه سازمانی، اگر اجرای این فایل هم محدود است، از مسئول سیستم کمک بگیرید؛ سیاست محدودکننده را با دستورهای نامرتبط دور نزنید. این خطا را با خرابی شبکهٔ npm اشتباه نگیرید.

مدیر نسخه؛ انتخاب اختیاری برای چند پروژه

وقتی چند پروژه به شاخه‌های متفاوت Node نیاز دارند، مدیر نسخه مفید می‌شود. nvm-windows ابزار مخصوص ویندوز است و با nvm مورد استفاده در Bash و لینوکس، یک برنامهٔ واحد نیست. صفحهٔ پروژهٔ رسمی را ببینید: https://github.com/nvm-windows/nvm
دستور و روش نصب نسخهٔ مستندشدهٔ همان ابزار را دنبال کنید؛ راهنماهای قدیمی ممکن است با نسخهٔ فعلی تفاوت داشته باشند. برای نخستین پروژه، نصب موفق MSI را فقط برای داشتن ابزار بیشتر به روش دیگری تبدیل نکنید.

اگر قصد تغییر از MSI به مدیر نسخه را دارید، ابتدا پروژه‌ها، نسخه‌ها و تنظیمات موردنیاز را ثبت و راهنمای مهاجرت رسمی را مطالعه کنید. هم‌زمان نگه‌داشتن دو روش بدون برنامه می‌تواند PATH و مسیر پیوند مدیر نسخه را درگیر کند. حذف دستی پوشه‌های سیستمی، نسخهٔ پشتیبان محسوب نمی‌شود. روی دستگاه مشترک یا محیط ساخت، محدودیت مدیر نسخه را نیز بررسی کنید. معیار مطلوب این است که بتوانید پیش‌بینی کنید node امروز و پس از بازکردن ترمینال فردا از کدام مسیر اجرا می‌شود.

تمرین نصب و معیار تحویل

یک گزارش چهارخطی بسازید: نسخهٔ Node، نسخهٔ npm، مسیر اجرای Node و نام شل. اگر دو مسیر Node پیدا شد، فقط آن‌ها را ثبت و علت را بررسی کنید؛ تمرین نیاز به حذف ندارد. پاسخ سناریو: وقتی node --version کار می‌کند ولی npm با خطای npm.ps1 روبه‌روست، آزمون هدفمند npm.cmd --version است. وقتی هیچ‌کدام شناخته نمی‌شوند، بررسی PATH و نشست تازه اولویت دارد. معیار عبور، اجرای چهار دستور بررسی و توضیح علت این دو نوع خطاست؛ صرف نمایش پیام پایان نصب کافی نیست.

منابع رسمی نصب و پشتیبانی

دانلود رسمی Node.js: https://nodejs.org/en/download
چرخهٔ انتشار و LTS: https://nodejs.org/en/about/previous-releases
راهنمای محیط ویندوز: https://learn.microsoft.com/en-us/windows/dev-environment/javascript/nodejs-on-windows
مدیر نسخهٔ ویندوز: https://github.com/nvm-windows/nvm

متن فارسی، سناریوها و مثال‌ها: تألیف مستقل تحریریه درس‌آوند.