آموزش PuTTY در ویندوز؛ اتصال SSH و ذخیرهٔ نشست

پیش از بازکردن برنامه چه اطلاعاتی لازم است؟

فرض کنید مدرس یک حساب student روی یک ماشین لینوکسی آزمایشی در اختیار شما گذاشته است. برای اتصال باید آدرس میزبان، پورت SSH، نام حساب و روش ورود را بدانید. آدرس سایت عمومی یا رمز پنل ارائه‌دهنده لزوماً اطلاعات این حساب نیست. تأیید کنید دسترسی شما به همان ماشین و همان حساب مجاز است.

نصب از منبع رسمی

از صفحهٔ رسمی PuTTY بستهٔ مناسب معماری ویندوز را انتخاب کنید. نصب‌کنندهٔ 64-bit x86 برای ویندوزهای x64 است؛ ARM64 بستهٔ دیگری دارد. نام شبیه یا نتیجهٔ تبلیغاتی جست‌وجو به‌تنهایی نشانهٔ اصالت نیست. صفحهٔ رسمی لینک‌های نسخه و اطلاعات اعتبارسنجی را ارائه می‌کند. برای این آموزش به افزونه یا ابزار جانبی ناشناس نیازی ندارید.

صفحهٔ رسمی دریافت: https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/putty/latest.html

تنظیم Session برای اتصال SSH

• PuTTY را اجرا کنید و بخش Session را باز کنید.
• در Host Name (or IP address)، آدرس واقعی مقصد را بنویسید؛ پیشوند https:// برای این کادر لازم نیست.
• Connection type را SSH انتخاب کنید.
• در Port مقدار اعلام‌شدهٔ مدیر را وارد کنید؛ مقدار معمول 22 است.
• اطلاعات را بازبینی کنید و Open را بزنید.

مثلاً در یک تمرین، مدرس میزبان lab.example.com و پورت 2222 را معرفی می‌کند. این نام صرفاً نمونه است و مقصد آمادهٔ اتصال نیست. همان پورت باید در PuTTY وارد شود؛ تغییر عدد در کلاینت، پورت سرویس روی سرور را تغییر نمی‌دهد.

با هشدار اولین اتصال چه کنیم؟

کلید ناشناخته در اتصال اول الزاماً خطا نیست؛ برنامه هنوز سابقه‌ای از هویت آن میزبان ندارد. اثر انگشت SHA-256 نمایش‌داده‌شده را کامل با مقدار معتبر دریافتی از مسیر مستقل مقایسه کنید. تنها پس از تطبیق، گزینهٔ پذیرش و ذخیرهٔ کلید معنا پیدا می‌کند. Connect Once هم هویت نامعلوم را معتبر نمی‌کند. هنگام عدم تطبیق یا نبود مقدار معتبر، Cancel کنید و علت را از مدیر بپرسید.

ورود و نخستین فرمان‌ها

در حالت ورود با رمز، نام کاربری سیستم مقصد را در login as وارد کنید. ممکن است هنگام تایپ رمز هیچ حرف یا ستاره‌ای دیده نشود؛ این رفتار معمول ترمینال است. بعد از ورود موفق، برای شناخت نشست فقط فرمان‌های خواندنی زیر را اجرا کنید.

whoami
hostname
pwd

اگر نام کاربر یا دستگاه با انتظار شما مطابقت ندارد، پیش از ساخت یا ویرایش فایل موضوع را بررسی کنید. با exit نشست را ببندید. بستن پنجره جای برنامه‌ریزی برای اجرای طولانی‌مدت کارهای سرور را نمی‌گیرد؛ مدیریت فرایندها موضوع درس جداگانه است.

Saved Sessions چه چیزی ذخیره می‌کند؟

در صفحهٔ Session، تنظیمات میزبان و پورت را آماده کنید، در Saved Sessions یک نام روشن مانند Linux Lab بنویسید و Save را بزنید. برای اتصال بعدی، نشست را انتخاب و Load کنید و مقادیر را دوباره ببینید. ذخیرهٔ پروفایل به‌معنای ذخیرهٔ رمز حساب نیست. روی رایانهٔ مشترک، تنظیمات و مسیر کلید خصوصی هم اطلاعاتی قابل توجه هستند.

اگر روش ورود، کلید خصوصی باشد

PuTTY می‌تواند از کلید خصوصی یا عامل کلید استفاده کند. در نسخهٔ مورد استفاده، تنظیمات فایل کلید در بخش SSH و Authentication/Credentials قرار دارد. قالب PPK متعلق به ابزارهای PuTTY است؛ PuTTYgen می‌تواند در صورت نیاز کلید پشتیبانی‌شده را به این قالب وارد کند. این کار با ثبت کلید عمومی روی حساب سرور تفاوت دارد. کلید خصوصی را برای مدیر سرور ارسال نکنید و فایل کلید را در پوشهٔ عمومی قرار ندهید.

اشتباه‌های رایج و تمرین

• اگر نام میزبان پیدا نمی‌شود، املای آن و DNS را بررسی کنید.
• اگر اتصال timeout می‌شود، آدرس، پورت و مسیر شبکه بررسی می‌شوند.
• اگر ورود رد می‌شود، حساب مقصد و روش احراز هویت بررسی می‌شوند.
• اگر کلید میزبان تغییر کرده، هشدار را با پاک‌کردن سابقه نادیده نگیرید.

تمرین: پروفایل یک ماشین آزمایشی را ذخیره و دوباره Load کنید. توضیح دهید چرا واردکردن پورت 2222 برای سروری که روی 22 گوش می‌دهد نتیجه نمی‌دهد. پاسخ: کلاینت به ورودی متفاوتی وصل می‌شود؛ برای اصلاح باید مقدار واقعی سرویس را وارد کرد.

مطالب مرتبط و منابع انگلیسی

پیش‌نیاز: https://www.darsavand.com/resources/ssh-first-connection-host-key-basics
مرور مجوز فایل: https://www.darsavand.com/resources/linux-users-root-sudo-file-permissions

PuTTY، شروع اتصال و هویت میزبان: https://the.earth.li/~sgtatham/putty/0.85/htmldoc/Chapter2.html
PuTTY، تنظیمات برنامه: https://the.earth.li/~sgtatham/putty/0.85/htmldoc/Chapter4.html
PuTTYgen و کلیدها: https://the.earth.li/~sgtatham/putty/0.85/htmldoc/Chapter8.html